Ուռուցքաբանություն և քիմիաթերապիա

Քիմիաթերապիայի կուրսի տևողությունն ու սեանսների քանակը կախված են ուռուցքի տեսակից, հիվանդության փուլից, կիրառվող դեղորայքային սխեմայից և պացիենտի ընդհանուր վիճակից։ Որոշ դեպքերում բուժումը կազմված է մի քանի կուրսից, իսկ որոշ դեպքերում՝ ավելի երկար ծրագրից։ Թե քանի սեանս է անհրաժեշտ, որոշվում է անհատապես՝ բուժման արձագանքի և նախատեսված բուժման տակտիկայի հիման վրա։ Քիմիաթերապիայի կուրսի նվազագույն տևողությունը հիմնականում կազմում է 3 ամիս։

Քիմիաթերապիայի մեկ սեանսի տևողությունը կարող է զգալիորեն տարբեր լինել՝ կախված կիրառվող դեղերից, ներմուծման եղանակից և բուժման ծրագրից։ Որոշ սեանսներ կարող են տևել համեմատաբար կարճ, իսկ որոշները՝ մի քանի ժամ։ Քիմիաթերապիայի մեկ սեանսի տևողությունը հիմնականում կազմում է մոտ 2–4 ժամ։

Քիմիաթերապիայից հետո ինքնազգացողությունը տարբեր մարդկանց մոտ տարբեր է լինում՝ կախված ինչպես օրգանիզմի առանձնահատկություններից, այնպես էլ բուժման սխեմայի մեջ ներառված դեղամիջոցների տեսակից և դեղաչափից։ Հաճախ հանդիպող կողմնակի երևույթներից են թուլությունը, թույլ սրտխառնոցը, ախորժակի նվազումը, փորկապությունը և ժամանակավոր մազաթափությունը։

Քիմիաթերապիայի արդյունավետությունը կախված է ուռուցքի տեսակից, դրա փուլից, տարածվածությունից և բուժման նկատմամբ ուռուցքի արձագանքից։ Որոշ դեպքերում այն կարող է բերել հիվանդության լիովին վերացմանը, սակայն հաճախ այն հանդիսանում է հիվանդության ժամանակավոր կասեցման կամ ընկճման մեթոդ, որը հետագայում լրացվում է այլ մեթոդներով՝ օրինակ վիրահատությամբ կամ ճառագայթային թերապիայով։ Որոշ դեպքերում այն կիրառվում է հիվանդության ժամանակավոր վերահսկման, տարածման սահմանափակման կամ ախտանիշների թեթևացման նպատակով։ Բուժման ակնկալվող արդյունքը միշտ գնահատվում է անհատապես։

Ժամանակավոր մազաթափությունը քիմիաթերապիայի հաճախ հանդիպող, բայց ոչ պարտադիր կողմնակի ազդեցություններից մեկն է։ Այն դիտվում է ոչ բոլոր դեղերի և ոչ բոլոր պացիենտների դեպքում։ «Նաիրի» բժշկական կենտրոնում կիրառվում է բրիտանական PAXMAN գլխամաշկը սառեցնող սարքը, որը թույլ է տալիս շատ կանանց պահպանել իրենց մազերը քիմիաթերապիայի ընթացքում և դրանից հետո։ Հատուկ սառեցնող գլխարկը նպաստում է գլխամաշկի սառեցմանը, ինչի շնորհիվ կիրառվող դեղորայքը նվազ չափով է հասնում մազարմատներին։

Լեյկոցիտների մակարդակի նվազումը քիմիաթերապիայի առավել տարածված ազդեցություններից է, և դրա կառավարման ձևը որոշվում է բժշկի կողմից։ Լեյկոցիտների բարձրացման հիմնական և ամենաարդյունավետ մեթոդը հատուկ դեղամիջոցների՝ Filgrastim-ի կամ Peg-filgrastim-ի ներարկումն է քիմիաթերապիայի սեանսից հետո։

Քիմիաթերապիայի ընթացքում սննդակարգը պետք է լինի հավասարակշռված, բավարար կալորիականությամբ և հարմարեցված պացիենտի ինքնազգացողությանը։ Կարևոր է ապահովել բավարար հեղուկի ընդունում, սպիտակուցների, վիտամինների և միկրոտարրերի բավարար քանակ։ Եթե առկա են սրտխառնոց, ախորժակի նվազում կամ մարսողական այլ գանգատներ, սննդային մոտեցումը կարող է փոխվել՝ ըստ բժշկի կամ սննդաբանի խորհրդի։

Այո, այդ իրավիճակում բուժման նպատակը կարող է լինել հիվանդության աճի վերահսկումը, ուռուցքային բեռի նվազեցումը, կյանքի տևողության երկարաձգումը կամ ախտանիշների մեղմացումը։ Բուժման ծրագիրը կախված է ուռուցքի տեսակից, մետաստազների տեղակայումից և ընդհանուր կլինիկական վիճակից։

Թիրախային բուժումը դեղորայքային բուժման մեթոդ է, որը ազդում է ուռուցքային բջիջների որոշակի մոլեկուլային թիրախների վրա։ Այն տարբերվում է դասական քիմիաթերապիայից իր գործողության մեխանիզմով և կիրառվում է այն դեպքերում, երբ ուռուցքում հայտնաբերվել են համապատասխան կենսաբանական առանձնահատկություններ։ Թե արդյոք տվյալ պացիենտին ցուցված է նման բուժում, որոշվում է լրացուցիչ հետազոտությունների հիման վրա։

Պորտակատը հատուկ իմպլանտացվող կաթետեր է, որը տեղադրվում է մաշկի տակ և միացվում է կենտրոնական երակին՝ արտաքինից գրեթե աննկատ ձևով։ Այն կիրառվում է այն դեպքերում, երբ նախատեսվում է երկարատև կամ բազմակի ներերակային քիմիաթերապիա։ Պորտակատի նպատակը դեղամիջոցի ներարկումը առավել անվտանգ և հարմար դարձնելն է։

Ներերակային քիմիաթերապիան իրականացվում է միայն հիվանդանոցային պայմաններում, քանի որ բուժման ընթացքում անհրաժեշտ է բժշկական վերահսկում, և հնարավոր են շտապ բժշկական միջամտություն պահանջող իրավիճակներ։ Բացառություն են կազմում դեղահատային տեսակի որոշ քիմիապրեպարատներ, որոնք նախատեսված են տնային պայմաններում ընդունման համար։

Քիմիաթերապիան դեղորայքային բուժում է, որն ազդում է ամբողջ օրգանիզմի մակարդակով, իսկ ճառագայթային թերապիան տեղային բուժման մեթոդ է, որի ընթացքում ճառագայթումն ուղղվում է ուռուցքային օջախին կամ որոշակի հատվածի։ Այս մեթոդները տարբերվում են իրենց ազդեցության ձևով, կիրառման նպատակներով և բուժման պլանավորման սկզբունքներով։ Հաճախ դրանք կիրառվում են համակցված՝ լրացնելով միմյանց։