Գլաուկոմայի բուժում

Գլաուկոման աչքի հիվանդություն է, որի դեպքում աստիճանաբար վնասվում է տեսողական նյարդը։ Հիվանդությունը երկար ժամանակ կարող է որևէ նկատելի գանգատ չառաջացնել, իսկ արդեն առաջացած տեսողության կորուստը սովորաբար անդառնալի է։ Այդ պատճառով գլաուկոմայի բուժման հիմնական նպատակը ոչ թե կորցրած տեսողությունը վերականգնելն է, այլ տեսողական նյարդի հետագա վնասումը կանխելը կամ հնարավորինս դանդաղեցնելը։

Բուժման տարբերակը կախված է գլաուկոմայի տեսակից, հիվանդության փուլից, ներակնային ճնշումից և տեսողական նյարդի վիճակից։ Կիրառվում են դեղորայքային, լազերային և վիրաբուժական մեթոդներ։

Ի՞նչ է գլաուկոման

Գլաուկոմայի դեպքում վնասվում են տեսողական նյարդի այն մանրաթելերը, որոնք աչքից տեսողական տեղեկատվությունը փոխանցում են գլխուղեղին։ Ամենատարածված ձևերի դեպքում հիվանդությունը զարգանում է աստիճանաբար, և պացիենտը կարող է երկար ժամանակ չնկատել փոփոխությունները։

Հաճախ առաջինը տուժում է ծայրամասային տեսողությունը։ Մարդը շարունակում է պարզ տեսնել իր առջևը, բայց տեսադաշտը կողքերից աստիճանաբար նեղանում է։

Գլաուկոմայի տեսակները

Կան գլաուկոմայի մի քանի տեսակներ, և դրանց ընթացքն ու բուժումը կարող են զգալիորեն տարբերվել։

Առաջնային բաց անկյունային գլաուկոման ամենատարածված ձևերից է։ Աչքի հեղուկի արտահոսքը աստիճանաբար խանգարվում է, և ժամանակի ընթացքում կարող է վնասվել տեսողական նյարդը։ Վաղ փուլերում սովորաբար գանգատներ չեն լինում։

Փակ անկյունային գլաուկոմայի դեպքում աչքի հեղուկի արտահոսքի ուղին փակվում կամ կտրուկ նեղանում է։ Սուր նոպայի ժամանակ ներակնային ճնշումը կարող է արագ բարձրանալ՝ առաջացնելով աչքի ուժեղ ցավ, կարմրություն, տեսողության վատացում, գլխացավ, սրտխառնոց կամ փսխում։

Նորմալ ներակնային ճնշմամբ գլաուկոմայի դեպքում տեսողական նյարդի վնասումը զարգանում է այնպիսի ճնշման պայմաններում, որը սովորաբար համարվում է ընդունելի միջակայքում։

Երկրորդային գլաուկոման կարող է զարգանալ աչքի այլ հիվանդության, վնասվածքի, բորբոքման, որոշ դեղամիջոցների օգտագործման կամ այլ պատճառների հետևանքով։

Բնածին և մանկական գլաուկոման ավելի հազվադեպ են և կապված են աչքի կառուցվածքների զարգացման խանգարումների հետ։

Գլաուկոմայի առաջացման հիմնական պատճառները

Ամենակարևոր գործոններից մեկը բարձր ներակնային ճնշումն է, սակայն գլաուկոմա կարող է զարգանալ նաև առանց ակնհայտ բարձր ճնշման։

Ռիսկը բարձրացնող գործոններից են՝

• բարձր ներակնային ճնշումը,
• ժառանգական նախատրամադրվածությունը,
• տարիքը,
• աչքի կառուցվածքային առանձնահատկությունները,
• կարճատեսության որոշ բարձր աստիճաններ,
• աչքի նախկին վնասվածքները,
• որոշ բորբոքային և անոթային հիվանդություններ,
• կորտիկոստերոիդների երկարատև օգտագործումը որոշ պացիենտների մոտ։

Այսպիսով, գլաուկոմայի առաջացման հիմնական պատճառները և բուժման մեթոդները ճիշտ գնահատելու համար անհրաժեշտ է ոչ միայն աչքի ճնշման չափում, այլև տեսողական նյարդի, տեսադաշտի և աչքի առաջային հատվածի հետազոտություն։

Գլաուկոմայի նախանշաններն ու ախտանիշները

Բաց անկյունային գլաուկոմայի վաղ փուլերում հաճախ որևէ արտահայտված ախտանիշ չկա։ Հիվանդությունը կարող է զարգանալ տարիներ շարունակ, մինչև պացիենտը սկսի նկատել տեսադաշտի փոփոխությունը։

Հնարավոր գլաուկոմայի ախտանիշներն են՝

• ծայրամասային տեսողության աստիճանական նվազում,
• տեսադաշտում «կույր» հատվածներ,
• տեսողության վատացում ավելի ուշ փուլերում։

Փակ անկյունային սուր նոպայի դեպքում գլաուկոմայի նախանշանները բոլորովին այլ են՝

• ուժեղ ցավ աչքում,
• աչքի կարմրություն,
• տեսողության հանկարծակի վատացում կամ մշուշոտում,
• լույսերի շուրջ գունավոր օղակների զգացողություն,
• գլխացավ,
• սրտխառնոց կամ փսխում։

Այս ախտանիշների դեպքում պետք է շտապ դիմել ակնաբույժի։

Աչքի ճնշումը և գլաուկոմայի զարգացումը

Աչքի ճնշումը ձևավորվում է աչքի ներսում անընդհատ արտադրվող և արտահոսող հեղուկի շրջանառության արդյունքում։ Երբ արտահոսքը դժվարանում է, ներակնային ճնշումը կարող է բարձրանալ։

Բարձր ճնշումը մեծացնում է տեսողական նյարդի վնասման հավանականությունը, սակայն միայն մեկ անգամ բարձր ցուցանիշ ստանալը դեռ չի նշանակում, որ պացիենտը գլաուկոմա ունի։ Հակառակն էլ է հնարավոր․ որոշ մարդկանց մոտ տեսողական նյարդի գլաուկոմատոզ վնասում զարգանում է նույնիսկ սովորական միջակայքում գտնվող ճնշման դեպքում։

Հետևաբար աչքի ճնշման չափումը գլաուկոմայի հետազոտության կարևոր մասն է, բայց ախտորոշումը չի սահմանափակվում միայն դրանով։ Անհրաժեշտության դեպքում գնահատվում են նաև տեսողական նյարդը, տեսադաշտը, եղջերաթաղանթի հաստությունը և առաջային խցիկի անկյունը։

Գլաուկոմայի բուժում

Գլաուկոմայի բուժման նպատակն է ներակնային ճնշումը հասցնել այն մակարդակին, որի դեպքում նվազում է տեսողական նյարդի հետագա վնասման ռիսկը։ Արդեն կորցրած տեսողությունը բուժմամբ սովորաբար հնարավոր չէ վերադարձնել, ուստի վաղ ախտորոշումը կարևոր է։

Դեղորայքային բուժում

Գլաուկոմայի դեպքում առավել հաճախ նշանակվում են աչքի կաթիլներ։ Դրանք նվազեցնում են աչքի ներսում հեղուկի արտադրությունը կամ նպաստում դրա արտահոսքին։

Օգտագործվող դեղերի խմբերից են պրոստագլանդինների անալոգները, բետա-պաշարիչները, կարբոանհիդրազի արգելակիչները և ալֆա-ադրեներգիկ ագոնիստները։ Որոշ դեպքերում կիրառվում են մի քանի ազդող նյութ պարունակող համակցված կաթիլներ։

Աչքի ճնշման դեղերը պետք է օգտագործել նշանակված սխեմայով։ Դոզան կամ դեղը ինքնուրույն փոխելը կարող է բերել ներակնային ճնշման անբավարար վերահսկման։

Լազերային բուժում

Լազերային միջամտությունների նպատակը աչքի հեղուկի արտահոսքը բարելավելն ու ներակնային ճնշումը նվազեցնելն է։
Բաց անկյունային գլաուկոմայի դեպքում կարող է իրականացվել լազերային տրաբեկուլոպլաստիկա։ Փակ անկյունային գլաուկոմայի դեպքում կիրառվող լազերային մեթոդները տարբեր են և ուղղված են հեղուկի շրջանառության խոչընդոտի վերացմանը։

Վիրաբուժական բուժում

Վիրահատությունը կարող է անհրաժեշտ լինել, երբ միայն կաթիլներով կամ լազերային միջամտությամբ հնարավոր չէ բավարար չափով վերահսկել ներակնային ճնշումը։

Գլաուկոմայի վիրաբուժության մեթոդներից են տրաբեկուլէկտոմիան, դրենաժային իմպլանտների տեղադրումը և որոշ դեպքերում մինիմալ ինվազիվ գլաուկոմային վիրահատությունները՝ MIGS։ Վիրահատության նպատակը աչքի հեղուկի արտահոսքի նոր կամ ավելի արդյունավետ ճանապարհ ստեղծելն է։

Գլաուկոմայի բուժում «Նաիրի» բժշկական կենտրոնում

«Նաիրի» բժշկական կենտրոնում հնարավոր է անցնել գլաուկոմայի ախտորոշման համար անհրաժեշտ ակնաբուժական հետազոտություններ և ստանալ դեղորայքային, լազերային կամ վիրաբուժական բուժում՝ ըստ հիվանդության տեսակի և փուլի։

Գլաուկոմայի հետազոտությունը կարող է ներառել՝

• տեսողության սրության գնահատում,
• աչքի ճնշման չափում՝ տոնոմետրիայով,
• գոնիոսկոպիա՝ աչքի առաջային խցիկի անկյան գնահատման համար,
• տեսողական նյարդի և ցանցաթաղանթի հետազոտություն,
• օպտիկական կոհերենտ տոմոգրաֆիա՝ OCT,
• պերիմետրիա՝ տեսադաշտի գնահատման համար,
• պախիմետրիա՝ եղջերաթաղանթի հաստության չափման համար։

Այս հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս ոչ միայն հաստատել կամ բացառել գլաուկոման, այլև հասկանալ՝ արդյոք հիվանդությունն առաջընթաց ունի և ինչպես է փոխվում տեսողական նյարդի վիճակը ժամանակի ընթացքում։

Գլաուկոմայի ախտորոշման համար կիրառվող սարքավորումները

«Նաիրի» բժշկական կենտրոնում գլաուկոմայի ախտորոշման համար կիրառվում են OCT, համակարգչային պերիմետրիա, տարբեր մեթոդներով տոնոմետրիա, պախիմետրիա և գոնիոսկոպիա։

Գրանցվելու համար կարող եք զանգահարել 89 00 հեռախոսահամարին կամ այցելել «Նաիրի» բժշկական կենտրոն՝ Պարոնյան 21 հասցեով։