Շլության շտկում

Շլությունը աչքերի դիրքի խանգարում է, որի դեպքում մեկ կամ երկու աչքերը չեն ուղղվում նույն կետին։ Աչքը կարող է շեղվել դեպի քիթը, դեպի դուրս, վեր կամ վար։ Շլությունը կարող է լինել բնածին կամ ձեռքբերովի, մշտական կամ պարբերաբար արտահայտվող։

Բուժման նպատակը միայն աչքերի դիրքը շտկելը չէ։ Հատկապես մանկական շլության դեպքում կարևոր է նաև պահպանել կամ զարգացնել տեսողության սրությունը և երկու աչքերի համատեղ աշխատանքը։ Կախված շլության տեսակից և պատճառից՝ կիրառվում են ակնոցային շտկում, ամբլիոպիայի բուժում, հատուկ վարժություններ կամ վիրահատություն։

Ի՞նչ է շլությունը

Նորմայում երկու աչքերը միաժամանակ ուղղված են նույն առարկային, և գլխուղեղը դրանցից ստացված պատկերները միավորում է մեկ ընդհանուր պատկերի մեջ։ Շլության դեպքում աչքերից մեկը կամ երբեմն երկուսն էլ շեղվում են ճիշտ դիրքից։
Շլությունը միայն արտաքին փոփոխություն չէ։ Այն կարող է խանգարել երկաչյա տեսողությանը, խորության ընկալմանը, իսկ երեխաների մոտ՝ նաև հանգեցնել ամբլիոպիայի՝ «ծույլ աչքի» զարգացման, երբ շեղվող աչքի տեսողությունը լիարժեք չի զարգանում։
Կենցաղային խոսքում երբեմն օգտագործվում է «շլդիկ աչքեր» արտահայտությունը, սակայն բժշկական ճիշտ տերմինը շլություն է։

Շլության տեսակները

Շլությունը դասակարգվում է ըստ աչքի շեղման ուղղության, առաջացման ժամանակի և պատճառի։

Զուգամիտվող շլության դեպքում աչքը շեղվում է դեպի քիթը։ Այն հաճախ հանդիպում է մանկական տարիքում և որոշ դեպքերում կապված է հեռատեսության հետ։

Տարամիտվող շլության դեպքում աչքը շեղվում է դեպի դուրս՝ քունքային կողմ։ Այն կարող է լինել մշտական կամ պարբերական և հատկապես նկատվել հոգնածության, հեռուն նայելու կամ ուշադրության նվազման ժամանակ։

Ուղղահայաց շլության դեպքում աչքը շեղվում է վեր կամ վար։

Մանկական շլությունը կարող է լինել բնածին կամ զարգանալ կյանքի առաջին տարիներին։ Վաղ տարիքում բուժումը հատկապես կարևոր է, քանի որ հենց այդ շրջանում է ձևավորվում տեսողական համակարգը։

Ձեռքբերովի շլությունը կարող է ի հայտ գալ ցանկացած տարիքում։ Մեծահասակների մոտ հանկարծակի առաջացած շլությունը հաճախ ուղեկցվում է երկտեսությամբ և պահանջում է պատճառի պարզաբանում։

Շլությունը կարող է լինել նաև պարալիտիկ, երբ աչքի շարժումը սահմանափակվում է ակնաշարժ մկաններից մեկի կամ այն կառավարող նյարդի աշխատանքի խանգարման պատճառով։

Ե՞րբ է անհրաժեշտ շլության շտկում

Շլության դեպքում ակնաբույժի գնահատումը անհրաժեշտ է հատկապես, եթե՝

• աչքի շեղումը մշտական է կամ հաճախ է կրկնվում,
• երեխան պարբերաբար փակում է մեկ աչքը կամ գլուխը պահում է անսովոր դիրքով,
• առկա է տեսողության տարբերություն երկու աչքերի միջև,
• զարգացել է ամբլիոպիա,
• առաջացել է երկտեսություն,
• շլությունը հայտնվել է հանկարծակի,
• ակնոցային կամ այլ ոչ վիրահատական բուժումը բավարար արդյունք չի տվել։

Հանկարծակի առաջացած աչքի շլությունը մեծահասակի մոտ պետք է գնահատել հնարավորինս արագ, հատկապես եթե այն ուղեկցվում է երկտեսությամբ, կոպի կախվածությամբ, գլխացավով կամ նյարդաբանական այլ ախտանիշներով։

Շլության բուժման մեթոդները

Աչքի շլության բուժումը կախված է դրա տեսակից, պատճառից, պացիենտի տարիքից, տեսողության սրությունից և երկու աչքերի համատեղ աշխատանքի վիճակից։

Բուժումը կարող է լինել ոչ վիրահատական կամ վիրահատական։

Ոչ վիրահատական բուժում

Ոչ բոլոր դեպքերում է անմիջապես անհրաժեշտ շլության վիրահատություն։ Բուժումը կարող է սկսել տեսողության խանգարումների շտկումից։

Ակնոցային շտկում։ Եթե շլությունը կապված է հեռատեսության, կարճատեսության կամ աստիգմատիզմի հետ, ճիշտ ընտրված ակնոցը կարող է նվազեցնել աչքի շեղումը։ Հատկապես որոշ զուգամիտվող շլությունների դեպքում ակնոցային շտկումը բուժման կարևոր մասն է։

Ամբլիոպիայի բուժում։ Եթե շեղվող աչքի տեսողությունը թուլացել է, կարող է կիրառվել լավ տեսնող աչքի ժամանակավոր փակում՝ օկլյուզիա։ Նպատակը թույլ տեսնող աչքը տեսողական աշխատանքի մեջ ներգրավելն է։

Օրթոպտիկ վարժություններ։ Որոշ տեսակի շլությունների և աչքերի համատեղ աշխատանքի խանգարումների դեպքում կիրառվում են հատուկ վարժություններ։ Դրանք արդյունավետ չեն շլության բոլոր ձևերի դեպքում և չեն կարող փոխարինել վիրահատությանը, երբ առկա է մկանների դիրքի վիրաբուժական շտկման անհրաժեշտություն։

Պրիզմատիկ ակնոցներ։ Որոշ պացիենտների, հատկապես երկտեսության դեպքում, պրիզմաները կարող են օգնել պատկերները համադրել և նվազեցնել գանգատները։

Շլության բուժումը «Նաիրի» բժշկական կենտրոնում

«Նաիրի» բժշկական կենտրոնում հասանելի են ակնաբույժի և մանկական ակնաբույժի խորհրդատվություն, տեսողության գնահատում և անհրաժեշտ գործիքային հետազոտություններ։ Կենտրոնում կիրառվում են շլության բուժման վիրաբուժական շտկման մեթոդները։
Բուժման ծրագիրը ձևավորվում է հետազոտությունից հետո՝ հաշվի առնելով շլության տեսակը, աչքերի շեղման աստիճանը, ռեֆրակցիան, ամբլիոպիայի առկայությունը և երկաչյա տեսողության վիճակը։

Շլության վիրահատություն

Աչքի շլության վիրահատության ընթացքում վիրաբույժն աշխատում է աչքը շարժող արտաքին մկանների հետ։ Ակնագունդը չի հեռացվում և վիրահատությունը չի կատարվում աչքի ներսում։

Հիմնական վիրաբուժական մոտեցումներն են՝

Մկանի թուլացում (recession) - չափազանց ուժեղ գործող մկանը տեղափոխվում է ավելի հետ, որպեսզի նվազի դրա ձգող ուժը։

Մկանի ուժեղացում (resection կամ plication) - մկանը կարճացվում կամ ամրացվում է այնպես, որ դրա ազդեցությունն ուժեղանա։

Մի վիրահատության ընթացքում կարող է անհրաժեշտ լինել միջամտություն մեկ կամ մի քանի մկանների վրա, իսկ երբեմն՝ երկու աչքերում։

Վիրահատության նպատակն է աչքերի դիրքը հնարավորինս հավասարեցնել։ Որոշ դեպքերում մեկ վիրահատությունը բավարար չէ, և հետագայում կարող է անհրաժեշտ լինել լրացուցիչ շտկում։

Նախապատրաստում շլության վիրահատությանը

Մինչև վիրահատությունը կատարվում է մանրամասն ակնաբուժական հետազոտություն։

Սովորաբար գնահատվում են՝

• երկու աչքերի տեսողության սրությունը,
• ռեֆրակցիան՝ կարճատեսությունը, հեռատեսությունը կամ աստիգմատիզմը,
• աչքերի շարժունակությունը,
• շեղման ուղղությունն ու աստիճանը տարբեր հայացքների ժամանակ,
• երկաչյա տեսողությունը,
• ամբլիոպիայի առկայությունը։

Եթե ակնոց է անհրաժեշտ, որոշ դեպքերում նախ պետք է ապահովել ճիշտ ակնոցային շտկում և միայն դրանից հետո վերջնական գնահատել վիրահատության անհրաժեշտությունը։

Վիրահատությունից առաջ կատարվում է նաև ընդհանուր նախավիրահատական և անզգայացման գնահատում։

Շլության վիրահատության հակացուցումները

Պլանային վիրահատությունը կարող է հետաձգվել աչքի կամ օրգանիզմի ակտիվ վարակի, աչքի սուր բորբոքման, չկարգավորված ընդհանուր հիվանդության կամ անզգայացման համար ժամանակավոր հակացուցման դեպքում։

Բացի այդ, եթե շլության պատճառը դեռ պարզված չէ, հատկապես մեծահասակների մոտ հանկարծակի առաջացած շլության դեպքում, նախ անհրաժեշտ է պարզել դրա հիմքում ընկած պատճառը։
Վերականգնում շլության վիրահատությունից հետո
Շլության վիրահատությունից հետո պացիենտների մեծ մասը հիվանդանոցից դուրս է գրվում նույն օրը։ Առաջին օրերին հնարավոր են աչքի կարմրություն, արցունքահոսություն, աչքում ավազի կամ օտար մարմնի զգացողություն և թեթև ցավ։

Ժամանակավոր երկտեսություն նույնպես կարող է լինել և հաճախ աստիճանաբար նվազում է։

Վերականգնման ընթացքում կարևոր է՝

• չտրորել վիրահատված աչքը,
• օգտագործել նշանակված աչքի կաթիլները,
• աչքը պաշտպանել կեղտոտ ջրից,
• առաջին շաբաթներին խուսափել փոշոտ և ավազոտ միջավայրից,
• մոտ 4 շաբաթ չայցելել լողավազան,
• ինտենսիվ սպորտին վերադառնալ միայն վերականգնումից հետո։

Դպրոց կամ աշխատանք վերադառնալը շատ դեպքերում հնարավոր է մոտ մեկ շաբաթ անց, իսկ ամբողջական վերականգնումը կարող է տևել մի քանի շաբաթ։

Շլության շտկում «Նաիրի» բժշկական կենտրոնում

«Նաիրի» բժշկական կենտրոնի ակնաբուժական ծառայությունում իրականացվում է շլության շտկում։ Կենտրոնում հնարավոր է անցնել ակնաբույժի և մանկական ակնաբույժի խորհրդատվություն, տեսողության գնահատում և անհրաժեշտ հետազոտություններ։ Սա հատկապես կարևոր է մանկական շլության դեպքում, երբ բուժման ծրագիրը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն աչքերի դիրքը, այլև տեսողության զարգացումը և ամբլիոպիայի հնարավոր առկայությունը։

Եթե հետաքրքրում է աչքի շլության վիրահատության գինը կամ ցանկանում եք գրանցվել, ապա կարող եք զանգահարել 89 00 հեռախոսահամարին կամ այցելել «Նաիրի» բժշկական կենտրոն՝ Պարոնյան 21 հասցեով։