Վահանաձեւ գեղձի անալիզ

Վահանաձեւ գեղձի անալիզը արյան լաբորատոր հետազոտություն է, որն օգնում է գնահատել գեղձի աշխատանքը և հայտնաբերել հիպոթիրեոզը, հիպերթիրեոզը, աուտոիմուն հիվանդությունները և այլ խանգարումներ։ Սովորաբար առաջինը որոշվում է TSH-ը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ ազատ T4-ը (FT4), ազատ T3-ը (FT3) և վահանաձև գեղձի նկատմամբ հակամարմինները։

Հետազոտությունն իրականացվում է երակային արյան նմուշով։ Առանձին վահանաձև գեղձի հորմոնների հետազոտության համար սովորաբար պարտադիր չէ քաղցած ներկայանալ, սակայն որոշ դեղեր և կենսահավելումներ, հատկապես բիոտինը, կարող են ազդել արդյունքների վրա։

Ի՞նչ է ցույց տալիս վահանաձև գեղձի հետազոտությունը

Վահանաձև գեղձն արտադրում է T4 և T3 հորմոնները, որոնք մասնակցում են նյութափոխանակության, սրտի աշխատանքի, ջերմակարգավորման, քաշի, նյարդային համակարգի և բազմաթիվ այլ գործընթացների կարգավորմանը։

Վահանաձև գեղձի ստուգումը լաբորատոր հետազոտություններով հնարավորություն է տալիս հասկանալ՝ գեղձը նորմա՞լ է աշխատում, արտադրո՞ւմ է չափազանց քիչ կամ շատ հորմոններ և արդյոք առկա են աուտոիմուն փոփոխությունների նշաններ։

Վահանաձև գեղձի հորմոնային հիմնական անալիզները

TSH՝ թիրեոտրոպ հորմոն

TSH-ն արտադրվում է հիպոֆիզում և կարգավորում է վահանաձև գեղձի աշխատանքը։ Այն սովորաբար վահանաձև գեղձի ֆունկցիայի գնահատման առաջին լաբորատոր ցուցանիշն է։
Բարձր TSH-ը հաճախ հանդիպում է վահանաձև գեղձի թերֆունկցիայի՝ հիպոթիրեոզի դեպքում, իսկ ցածր TSH-ը կարող է բնորոշ լինել գերֆունկցիային՝ հիպերթիրեոզին։

T4 և ազատ T4՝ FT4

T4-ը վահանաձև գեղձի հիմնական արտադրվող հորմոնն է։ Լաբորատոր ախտորոշման համար հաճախ գնահատվում է դրա ազատ մասը՝ FT4-ը, որը կենսաբանորեն հասանելի հորմոնի քանակն է արյան մեջ։
FT4-ը հատկապես կարևոր է, երբ TSH-ը դուրս է սահմանված միջակայքից կամ կասկած կա հիպոֆիզի աշխատանքի խանգարման վերաբերյալ։

T3 և ազատ T3՝ FT3

T3-ը T4-ից ավելի ակտիվ հորմոն է։ Դրա որոշումը հատկապես օգտակար է հիպերթիրեոզի կասկածի դեպքում։
Եթե TSH-ը ցածր է, միջազգային ուղեցույցները խորհուրդ են տալիս գնահատել FT4-ը և FT3-ը՝ հորմոնային փոփոխության տեսակը ճշտելու համար։

Anti-TPO

Anti-TPO-ն վահանաձև գեղձի պերօքսիդազի նկատմամբ հակամարմինների հետազոտությունն է։ Դրանց բարձր մակարդակը կարող է հանդիպել աուտոիմուն թիրեոիդիտի, այդ թվում՝ Հաշիմոտոյի թիրեոիդիտի դեպքում։
Այս հետազոտությունը հատկապես կիրառվում է, երբ TSH-ը բարձր է և անհրաժեշտ է հասկանալ՝ արդյոք խանգարումն ունի աուտոիմուն պատճառ։

Anti-Tg

Anti-Tg-ն թիրեոգլոբուլինի նկատմամբ հակամարմինների որոշումն է։ Այն նույնպես կարող է օգտագործվել աուտոիմուն վահանաձև գեղձի հիվանդությունների գնահատման ժամանակ, սակայն սովորաբար չի փոխարինում TSH, FT4 կամ Anti-TPO հետազոտություններին։

TRAb

TRAb-ը TSH ընկալիչների նկատմամբ հակամարմինների հետազոտությունն է։ Այն հատկապես կիրառվում է Գրեյվսի հիվանդության՝ աուտոիմուն հիպերթիրեոզի հաստատման համար։
Այսպիսով, վահանաձեւ գեղձի հորմոնների անալիզը կարող է ներառել տարբեր ցուցանիշներ, և բոլոր թեստերը միաժամանակ հանձնելը միշտ չէ, որ անհրաժեշտ է։

Ե՞րբ է ցուցվում վահանաձև գեղձի անալիզ

Վահանաձև գեղձի անալիզները կարող են նշանակվել, եթե կան գեղձի թերֆունկցիայի կամ գերֆունկցիայի կասկած հարուցող նշաններ։

Հետազոտություն կարող է անհրաժեշտ լինել, եթե առկա են՝

• անհասկանալի քաշի ավելացում կամ նվազում,
• մշտական հոգնածություն կամ թուլություն,
• սրտխփոց կամ սրտի ռիթմի փոփոխություններ,
• ցրտի կամ շոգի նկատմամբ արտահայտված անհանդուրժողականություն,
• ձեռքերի դող,
• քնի խանգարումներ կամ արտահայտված անհանգստություն,
• մաշկի չորություն կամ մազաթափություն,
• պարանոցի շրջանում գեղձի մեծացում կամ հանգույց,
• դաշտանային ցիկլի խանգարումներ,
• անպտղության գնահատման անհրաժեշտություն,
• արդեն ախտորոշված վահանաձև գեղձի հիվանդության բուժման վերահսկում։

TSH-ի հետազոտությունը կատարվում է նաև այն դեպքերում, երբ կա վահանաձև գեղձի հիվանդության կլինիկական կասկած, իսկ որոշ աուտոիմուն հիվանդությունների և նոր առաջացած նախասրտերի ֆիբրիլյացիայի դեպքում միջազգային ուղեցույցները նույնպես խորհուրդ են տալիս գնահատել վահանաձև գեղձի ֆունկցիան։

Հակացուցումներ

Սովորական վահանաձև գեղձի հորմոնային հետազոտության համար հատուկ հակացուցումներ գրեթե չկան, քանի որ հետազոտության համար անհրաժեշտ է միայն երակային արյան փոքր քանակություն։

Ինչպե՞ս հանձնել վահանաձև գեղձի անալիզ

Ինչպես հանձնել վահանաձև գեղձի անալիզ՝ հիմնականում հատուկ բարդ նախապատրաստում չի պահանջվում։ Արյունը վերցվում է ձեռքի երակից և ուղարկվում լաբորատոր հետազոտության։

Միայն TSH, FT4, FT3 կամ հակամարմինների հետազոտության համար սովորաբար պարտադիր չէ քաղցած լինել։ Եթե նույն օրը նախատեսված են նաև գլյուկոզայի, լիպիդների կամ այլ հետազոտություններ, դրանց համար կարող են գործել առանձին նախապատրաստման կանոններ։

Հետազոտությունից առաջ անհրաժեշտ է տեղեկացնել ընդունվող դեղերի և կենսահավելումների մասին։ Ինքնուրույն դադարեցնել նշանակված դեղերը չի կարելի։

Հատկապես կարևոր է նշել բիոտինի՝ վիտամին B7-ի ընդունումը, քանի որ այն կարող է կեղծ փոփոխություններ առաջացնել որոշ վահանաձև գեղձի լաբորատոր ցուցանիշներում։ American Thyroid Association-ը խորհուրդ է տալիս բիոտին չընդունել առնվազն 2 օր մինչև վահանաձև գեղձի արյան հետազոտությունը։

Եթե պացիենտը լևոթիրոքսին կամ այլ վահանաձև գեղձի դեղամիջոց է ընդունում, դեղի ընդունման ժամի և արյան հանձնման հարաբերությունը ցանկալի է պահպանել նույն կերպ կրկնվող հետազոտությունների ժամանակ, որպեսզի արդյունքներն ավելի ճիշտ համեմատվեն։

Վահանաձև գեղձի անալիզներ «Նաիրի» բժշկական կենտրոնում

«Նաիրի» բժշկական կենտրոնն ունի սեփական լաբորատոր ախտորոշման ծառայություն, որտեղ իրականացվում են կլինիկական, կենսաքիմիական, իմունաբանական, հորմոնալ և շճաբանական հետազոտություններ։ Լաբորատորիայում կիրառվում են ավտոմատացված վերլուծիչներ, իսկ աշխատանքային գործընթացում ներդրված է LIMS լաբորատոր տեղեկատվական համակարգ։

Վահանաձև գեղձի լաբորատոր արդյունքները անհրաժեշտության դեպքում հնարավոր է համադրել էնդոկրինոլոգի խորհրդատվության և նույն կենտրոնում իրականացվող գործիքային հետազոտությունների հետ։

Եթե հետաքրքրում է վահանաձեւ գեղձի անալիզ արժեքը կամ վահանաձեւ գեղձի անալիզ գինը իմանալու համար կարող եք զանգահարել 89 00 հեռախոսահամարով։

Ի՞նչ լրացուցիչ հետազոտություններ են հասանելի վահանաձև գեղձի համար

Արյան անալիզները ցույց են տալիս վահանաձև գեղձի ֆունկցիան, սակայն չեն տալիս ամբողջական տեղեկություն դրա կառուցվածքի մասին։ Այդ պատճառով որոշ դեպքերում անհրաժեշտ են լրացուցիչ հետազոտություններ։

Վահանաձև գեղձի ՈՒՁՀ

«Նաիրի» բժշկական կենտրոնում իրականացվում է վահանաձև գեղձի ուլտրաձայնային հետազոտություն։

ՈՒՁՀ-ով գնահատվում են՝

• գեղձի չափերը և կառուցվածքը,
• հանգույցների առկայությունը,
• կիստաները,
• բորբոքային փոփոխությունները,
• այլ կառուցվածքային փոփոխություններ։

Այն կարող է նշանակվել գեղձի մեծացման, հանգույցի կասկածի կամ արյան հորմոնային հետազոտությունների փոփոխությունների դեպքում։

Վահանաձև գեղձի բարակասեղային պունկցիոն բիոպսիա

Եթե ՈՒՁՀ-ով հայտնաբերված հանգույցն ունի գնահատման կարիք, կարող է իրականացվել բարակասեղային պունկցիոն բիոպսիա։

«Նաիրի» բժշկական կենտրոնում հետազոտությունը կատարվում է բարակ ասեղով՝ ուլտրաձայնային հսկողության ներքո։ Ստացված բջիջներն ուղարկվում են բջջաբանական հետազոտության՝ հանգույցի բնույթը գնահատելու համար։

Այլ հետազոտություններ

«Նաիրի» բժշկական կենտրոնի էնդոկրինոլոգիական ծառայության շրջանակում հասանելի են նաև էնդոկրին գեղձերի գործիքային հետազոտություններ՝ ներառյալ սցինտիգրաֆիան, ՀՏ-ն և ՄՌՏ-ն, երբ դրանց համար առկա են համապատասխան ցուցումներ։

Գրանցվելու համար կարող եք զանգահարել 89 00 հեռախոսահամարին կամ այցելել «Նաիրի» բժշկական կենտրոն՝ Պարոնյան 21 հասցեով։